‘We hebben het hele jaar aan die peer gewerkt’ (FD)

In hoog tempo worden de peren bij Fruitbedrijf Pronk in het Noord-Hollandse dorp Zwaagdijk weggewerkt. De circa vijftien werknemers — haarnetjes op, stofjassen aan — sorteren en verpakken kilo na kilo. Rijen halve kuubskisten, net uit de koeling, staan te wachten op dezelfde behandeling.

De peren, overwegend van het ras conference, zijn al bijna een jaar oud. Nu gaan ze naar kopers in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. Daar zijn de peren van eigen bodem bijna op. ‘Die weten dat wij ze bewaren’, zegt fruitteler Gerard Pronk, tevens voorzitter van Coöperatie Coforta, de eigenaar van handelshuis The Greenery.

 

Opbrengst ligt onder kostprijs

Tot voor kort kreeg een teler een opslag voor fruit dat hij lang had bewaard. Maar doordat het Europese aanbod te groot is, is de praktijk anders. Een kilo peren uit de koelcel levert op het moment slechts € 0,40 à € 0,50 per kilo op. ‘Onze kostprijs is 55 cent, plus wat rente’, rekent Pronk voor. ‘Voorheen was fruit bewaren tot het eind van het seizoen lucratief; het maakte het gat in de begroting minder diep.’

Pronk heeft zelf 25 hectare aan perenbomen. In de hal van zijn fruitbedrijf sorteert hij onder tl-lampen het fruit voor de telers uit de regio. Die komen regelmatig bij hem over de vloer. ‘Sommigen zeggen dat hun laatste peren weg zijn, en ze dit seizoen verlies draaien.’ Ook Pronk sluit het seizoen, dat tot september loopt, af met een min. ‘Het is niet gemakkelijk, nee.’

 

Wegvallen Russische markt is dramatisch voor Nederland

 

Het wegvallen van de Russische markt vanwege de handelsboycot noemt hij ‘dramatisch voor Nederland’. Twee jaar na het begin van die boycot is de gemiddelde prijs die telers voor conference krijgen — met afstand de meest geteelde peer — een stuk gedaald. Die ligt 20% tot 30% onder het gemiddelde van de drie jaar vóór de boycot. Hetzelfde geldt voor het belangrijkste appelras: elstar.

Ondanks de slechte vooruitzichten gaan telers over een paar weken ‘gewoon’ oogsten. Pronk: ‘We hebben weinig keus. We hebben onze kosten al gemaakt en het hele jaar aan die peer gewerkt. In september lopen hier ook honderd man rond.’

Tot die tijd gaan de telers elke boom langs. Om de kleintjes en de kromme eruit te halen. Anders worden de peren niet groot genoeg en hangen de bomen te vol.

 

Meer peren dan appels

Voor Nederland is de perenoogst van dit seizoen geraamd op 352 miljoen kilo. Dat is opnieuw een record, meldden brancheorganisaties GroentenFruit Huis en NFO onlangs. De appelopbrengst valt met 332 miljoen kilo iets lager uit dan in 2015. Ook dat is een trend.

En juist doordat het slecht ging met de appels, won de perenteelt in Nederland terrein. Polen moderniseerde, met geld uit Brussel, zijn appelteelt en is inmiddels met 3,6 miljard kilo de grootste EU-producent. De conference, die hier goed gedijt, bood uitkomst. Appelbomen werden omgehakt, jonge perenbomen gingen de grond in. Sinds 2011 is het Hollandse areaal peren, dat de afgelopen 10 jaar met 60% groeide, groter dan dat van appels.

 

Oplossingen

Overstappen op andere fruitsoorten is voor de telers geen optie. Pronk: ‘Een perenboom gaat 25 of 30 jaar mee — misschien nog wel langer.’ Appelbomen worden gemiddeld na 13 jaar vervangen. Minder produceren, zodat de prijs zich herstelt, lijkt op korte termijn uitgesloten. Schade aan fruitbomen, zoals afgelopen najaar in Oostenrijk, leidt naar verwachting slechts tot minieme prijseffecten.

 

Een perenboom gaat 25 of 30 jaar mee - misschien nog wel langer

 

De NFO verwacht dat de discussie over een rooiregeling weer zal oplaaien. ‘Het van overheidswege vergoeden van de kosten kan telers een duw in de rug geven om eerder met pensioen te gaan’, zegt Herman Bus van de NFO. Midden jaren negentig gold al eens zo’n regeling en werd de fruitteelt in de EU met 10% verlaagd. Maar het effect op de markt was van korte duur: telers vervingen hun omgezaagde appelbomen voor peren.

 

Boycot Rusland en EU: hoe zit het ook alweer?

De Russische boycot van landbouwproducten uit de Europese Unie geldt sinds augustus 2014. Dat was een direct antwoord op de sancties van de EU tegen Rusland, vanwege de bemoeienis van de Russen met het conflict in Oekraïne en de bezetting van de Krim.

Vóór de boycot ging er jaarlijks voor € 1,5 mrd aan groenten en fruit, bloemen, zuivel en vlees naar Rusland. Sinds de boycot stuurt Rusland aan op zelfvoorziening van zijn land- en tuinbouw. Bijna twee jaar later gelden de sancties nog steeds, al versoepelde Rusland in mei de boycot een beetje, voor ingrediënten die nodig zijn voor babyvoeding.

 

Verlenging sancties

Verder is er weinig veranderd. Eind juni tekende president Poetin een decreet om de sancties van Rusland te verlengen tot eind 2017. Op haar beurt heeft de Europese Unie de economische sancties, die op 31 juli zouden aflopen, met zes maanden verlengd. De tegoeden van bepaalde Russische personen (en instellingen) blijven bevroren en het reisverbod naar de EU blijft van kracht. Ook blijft de Europese kapitaalmarkt gesloten voor een aantal Russische bedrijven.

In Nederland lopen landbouworganisaties te hoop tegen de boycot. ‘De rekening van het conflict wordt vooral betaald door Europese boeren en tuinders en Russische consumenten’, stelt Albert-Jan Maat, scheidend voorzitter van LTO Nederland. ‘Maar het kan toch niet de bedoeling zijn dat burgers en boeren de prijs betalen van een politiek conflict.’

 


Dit artikel verscheen op donderdag 4 augustus 2016 in Het Financieele Dagblad. Lees hier het bijbehorende voorpaginaverhaal.